İHSANİDER

Ana Sayfa | ..... | Derneğimiz | İletişim Formu | İnsan Kaynakları | Kurucu Üyeler | Yönetim Kurulu | Anketler | Sitene Ekle | RSS Kaynağı

HABER ARA


Geli�mi� Arama

EN �OK OKUNANLAR

Meclis-i Mebusan'ın açılışı

11 Aralık'ta gerçekleştirilen 1908 genel seçimlerinin ardından Meclis-i Mebusan'ın 17 Aralık 1908 tarihinde açılması kararlaştırıldı

Kategori  Kategori : Tarihten Olaylar
Yorumlar  Yorum Say?s? : 0
Okunma  Okunma : 410635
Tarih  Tarih : 17 Temmuz 2011 23:51

11 Punto 13 Punto 15 Punto 17 Punto

Emre Gül/ Dünya Bülteni

 

YAPILAN HAZIRLIKLAR

II. Meşrutiyet'in ilanı ve 11 Aralık'ta gerçekleştirilen 1908 genel seçimlerinin ardından Meclis-i Mebusan'ın 17 Aralık 1908 tarihinde açılması kararlaştırılmıştır.  Bu aşamada meclisin nerede toplanacağı tartışma konusu olmuş, nihayet kapatıldığından beri çeşitli amaçlarla kullanılmış olan Sultanahmet'teki ilk meclis binasının tamir edilerek orada içtimaa karar verilmiştir.


İlk Meclisi Mebusan Binası

Meclis-i Vükela da açılış gününün resmi tatil ilan edilmesi, devlet daireleri, askeriye ve gemilerin aydınlatılması ve gece şenlikler düzenlenmesi yolunda karar almıştır. 17 Aralık 1908 tarihinde yapılacak açılış töreni yurt içi ve yurt dışında büyük ilgi uyandırmış, bu tarihi anı izlemek isteyen birçok insan İstanbul'a akın etmiştir. Hatta o kadar ki İstanbul'un tüm otel ve hanları tam kapasite dolmuş, kalacak yer ihtiyacına cevap verebilmek için camiler, okullar gelenlere açılmıştır.


Meclis-i Mebusan-ı Osmanî Nişanı

AÇILIŞ PROGRAMI

Sultan Abdülhamit'in Meclis-i Ayan üyelerini atamasının ardından bir başka tartışma konusu ortaya çıkmış,  meclisin açılışı ile ilgili resmi bir protokol bulunmadığından bazı sorunlarla karşılaşılmıştır. Neticede bu protokol sorunu ayrıntılı bir şekilde hazırlanan listelerle aşılmıştır. Bu listelerde tören programı,  atılacak top sayısı, açılışa kimlerin katılacağı, oturma yerleri gibi mevzuular açıklığa kavuşturulmuştur. Mebusların törende takip edecekleri program şu şekilde düzenlenmiştir:

1-      Saat beşte Mebusan kulübünde toplanılacak. Evvela kura çekilerek sıraları belirlenmiş olan vekiller ikişer ikişer arabalara binecekler ve Harbiye dairesine ardından aynı düzenle Mebusan dairesine gideceklerdir. Her üye sağ taraftan başlayarak yerlerine oturacaktır.

2-      Padişahın gelişiyle birlikte tüm mebuslar ayağa kalkacak ve kendisini selamlayacaklardır.

3-      Padişahın açılış konuşmasının ardından temenna ile resm-i selam icra edeceklerdir.

4-      Sadrazam huzurunda yemin töreni yapılacak ve her üyenin ismi okundukça yemin mahalline gelerek yemin ettikten sonra yerlerine oturacaklardır.

5-      Yemin töreni bittikten sonra geçici başkan ve kâtipler yerlerine geçeceklerdir.

6-      Meclisin geçici başkanı daha önceden hazırlanmış olan bir konuşma yapacaktır. Bu nutuk meclisin açılışı ve müzakereye başlanacağı ve devam edileceğini bildirmekten ibarettir.

7-      Reisin nutku biter bitmez yerine oturduktan sonra mebusların isimleri okunarak mazbataları kendisine teslim olunacak sonra kura çekilmeye mahsus alet getirilecek ve kura ile şubeler teşkil edilecek ve zaptı yapılarak reis ve kâtiplerce imza edilecektir.

8-      Her komisyona dâhil olan üyenin isimleri okunduktan sonra o günlük dağılacaklardır.


Harbiye Nezareti

MEBUSLARIN MECLİS'E GELİŞİ

Bu programı takip edecek mebuslar saat dörtten itibaren İttihat ve Terakki Cemiyeti merkezi civarındaki Mebusan kulübü civarında toplanmaya başlamışlardır. İsimleri okunan mebuslar kapı önünde hazır bulunan arabalara binmeye başlamışlar ve bu arabalar uzun bir sıra oluşturmuşlardır. Bu şekilde oluşturulan alay Nuruosmaniye Caddesi, Vezirhanı yoluyla Çemberlitaş önüne çıkmış oradan Beyazıt cihetine saparak Harbiye Nezareti Meydanı'na girmiştir.

Harbiye Nezaretine gelen mebuslar arabalarından inerek sağ taraftaki köşke girmişler ve burada mebuslar için bir çay ziyafeti verilmiştir.  Çaylarını içen mebuslar tekrar sıra ile arabalarına dönmüşlerdir. İstanbul'da yaşanan bu tarihi günün bundan sonraki kısmı Tanin Gazetesi'nde şu şekilde tasvir edilmekteydi:

Mebusan alayının önünde mızraklı süvari müfrezesi yürüyordu. Bab-ı askeri kapısının önünde bulunan nizamiye mızıkası milli havalar ve marşlar çalıyordu. Harbiye Nezareti kapısından Bayezid Meydanı'nın sonuna kadar mızraklı askerler ile piyadeler dizilmişti. Bayezid'den Meclis-i Mebusan kapısına varıncaya kadar alayın güzergâhı alkış sesleriyle adeta inlemekteydi. Arabalar Sultanahmet'teki millet bahçesinin köşesinde durduruluyor ve mebuslar orada inerek Mebusan dairesine birer ikişer giriyorlar" denilen haberde Mebusların ayakkabılarını ve paltolarını aşağıda bırakarak sonra salona çıkmaya başladıkları bilgisi ilave ediliyordu.

İlk Meclis-i Mebusanın merdivenleri

MECLİS-İ MEBUSAN'DA

Mebusan dairesinde memurlar tarafından karşılanan mebuslara yerleri gösterilirken Teşrifat-ı Umumiye Nazırı Galip Paşa, Hayrettin Bey, Memduh Bey, Hilmi Bey merdiven başında gelenleri karşılamıştır. Herkesin yerini almasından sonra salonun dar olduğu ortaya çıkmış bu durum sebebiyle bazı sıkıntılar yaşanmıştır. Meclis kürsünün solunda vükela ve nazırlar, sağ tarafta ise ayan ve başkanları bulunmaktaydı. Tüm mebusların meclise gelişi saat yedide son bulmuştur. Mebusların ardından yabancı elçilerde saat yedi buçukta gelmeye başlamışlar ve ilk önce Almanya elçisi, Fransa ve Avusturya olmak üzere diğer elçiler ve tercümanları yerlerini almışlardır. Bu sırada muhabirlerden biri padişahın saraydan hareketini haber vermiş ve padişahın gelişi beklenmeye başlanmıştır.

 
Şehzadelerin Meclis-i Mebusan'a geldikleri sırada çekilmiş fotoğrafları

PADİŞAHIN TEŞRİFİ

Sultan Abdülhamit, dört atın çektiği üstü açık arabasına binerek Yıldız Sarayı'ndan ayrılmış yanında Şehzade Burhaneddin Efendi ve Sadrazam Kamil Paşa bulunduğu halde, Ertuğrul alayı süvarileri ve yaverleri eşliğinde Ihlamur, Nişantaşı, Beyoğlu ve Unkapanı Köprüsü'nden geçerek Şehzadebaşı, Bayezid, Divanyolu ve Sultanahmet yoluyla Meclis-i Mebusan'a varmıştır. Yanında bulunan şehzadeler ve kadınefendiler de padişahın arkasından teşrif etmişlerdir. Bu uzun güzergâh boyunca yol kenarına Bahriye ve Süvari taburları sıralanmışlardır. Ayrıca yol boyunca toplanan 300-400 bin civarındaki insan padişaha muhteşem bir tezahüratta bulunmuşlardır. Bundan sonraki sahneler yine Tanin Gazetesi'nde şu şekilde aktarılmaktaydı:


17 Aralık 1908 Meclis-i Mebusan'ın açılışı. II. Abdülhamid locada görülüyor

"Padişah alayı bu tezahüratlar ve halkın meraklı bakışları arasında saat sekiz civarında Ayasofya meydanından geçerken Mabeyn mızıkası ve diğer bandolar Hamidiye Marşı'nı ve ardından üç kez selam havasını çaldılar. Bu sırada meclis binasına giren Sultan II. Abdülhamit'i vükela ve bazı üst rütbeli askerler kapıda karşıladı. Sultan Abdülhamit kendisine mahsus dairede bir müddet dinlenip locadaki yerini aldı. Padişah hazretleri 230 mebusun hazır bulunduğu meclisi elleriyle selamladı bunun üzerine meclistekiler ayağa kalktılar. Ardından padişahın kırmızı kurdele ile sarılmış nutku Başkâtibi Ali Cevat Bey tarafından meclis kürsüsünden okundu."


Başkatip Ali Cevad Bey tarafından okunan nutk-u hümayunun metni

NUTK-U HÜMAYUN

Meclis kürsüsünden okunan bu nutkunda II. Abdülhamit, I.Meşrutiyeti kendisini ilan ettiğini o zaman Anayasanın uygulamasındaki zorluklar sebebiyle devlet ricali tarafından görülen lüzum üzerine meclisi geçici olarak tatil ettiğini, şimdi ise eğitim yoluyla halkın seviyesinin yükselmesi ile Anayasayı tekrar yürürlüğe koyduğunu, bu fikrine itiraz edenlere karşı ise düşüncesinden vazgeçmediğini ifade ederek, Anayasaya sadık kalacağını ve bir daha kaldırılmayacağını belirtmiştir.  Bu ana kadar büyük bir sükûnetle konuşmayı dinleyen Meclis üyeleri bu sözler üzerine coşkulu bir şekilde padişahı alkışlamışlardır. Sultan Abdülhamit de locaya yakın olanlardan ve zabıt kâtiplerinden nakledildiğine göre:

"Meclisimizin huzurumda açılışından ve sizleri burada gördüğümden dolayı fevkalade memnun oldum. Meclis'in devamı ve hüsn-i muvaffakiyetini Cenab-ı Allah'tan niyaz eylerim Cenab-ı Hak muvaffaki bi'l-hayr eylesin."


II.Abdülhamit'in açılış nutkunu okuyan Mabeyn-i Hümayun Başkatibi Ali Cevad Bey

Şeklinde bir açıklamada bulunmuştur. Sonrasında ise dualar edilmiş 12 dakika süren açılış nutkunun bitimiyle padişah tekrar özel dairesine dönmüştür. Nutkun sona ermesinin ardından topçular verilen işaretle birlikte tören atışlarına başlamışlardır.  Daha sonra padişahın kişisel sancağı ve Osmanlı sancağı göndere çekilerek Meclis-i Mebusan Marşı çalınmıştır. Mebuslar, marşı Meşrutiyete ve Meclis'e olan bağlılıklarını gösterircesine ayağa kalkarak sonuna kadar ayakta dinlemişlerdir. II. Meşrutiyet dönemindeki havayı ve meclisin açıldığı ortamı yansıtması bakımından marşın içreği son derece ilginçtir. Marşta Meşrutiyete verilen büyük değer,  ilan edilmesinde askerlerin, Mithat Paşa, Enver Paşa ve Niyazi Bey'lerin katkısı açıkça ifade edilmektedir.


Yemin Metni

YEMİN TÖRENİ

Sultan Abdülhamit'in dönüşünün ardından Kamil Paşa meclis kürsüsüne çıkarak yemin metnini mebuslara teklif etmiş ve kabul edilmiştir. Edilen yemin metni: (Kanun-u Esasi ahkamına riayete yemin etmiş olan zat-ı hazret-i padişahi Kanun-u Esasi'ye riayet buyurdukça sadakatten ayrılmayacağıma ve Kanun-u Esasi ahkamına ve vazifeme ve uhdeme tevdi edilen vazifeye sadakat ve riayetle hilafından mücanebet edeceğime vallahi ve billahi) şeklindedir. Yemin merasimini müteakiben Mebuslar başta olmak üzere Vükela, Ayan üyeleri ve elçiler birer birer Mebusan dairesinden ayrılmışlardır.

Meclis'in açılışına dair ertesi gün çıkan haberlerden biri. Tarihi Bir Gün-Dün tarih-i Osmani'nin ve hatta diyebilirim ki tarih-i İslamiyetin şanlı sahifelerinden birini pay-i tahtımız okudu, gördü, bütün ruh ve cismiyle duydu. 11 Temmuz'da millet hakk-ı meşruunu ele geçirmiş idi. Dün ise bu hakkını fiilen istimal etti. Artık dünden itibaren millet bir istinatgaha, bir menba-ı intizam  ve kuvvete, bir ilticagaha, hasılı  meserret ve yes zamanlarında kemal-i ümit ve intizar ile atf-ı inzar edebileceği bir kutb-u cazibedara maliktir.

AÇILIŞIN YANKILARI

II. Meşrutiyet Parlamentosunun açılışı, sorunlara çözüm olacağı düşüncesinden hareketle ülke içerisinde sevinçle karşılanmıştır. Pay-i taht İstanbul başta olmak üzere bütün Rumeli'den Anadolu'nun her köşesinden, Hicaz'dan, Trabzon, Samsun, Kayseri, Nevşehir, Musul, Antep, Elazığ, Edirne gibi şehirlerden kutlama telgrafları gönderilmiş ve törenler düzenlenmiştir. Yabancı devlet elçilikleri açılış gününde elçilik binalarına kendi bayraklarıyla birlikte, Osmanlı bayrağı da çekmişlerdir. Yurtdışından ise Meclise, Almanya, Amerika, İngiltere, Fransa, Avusturya-Macaristan, İtalya, Rusya, Balkan Devletleri Parlamentoları başta olmak üzere birçok devlet başkanı tarafından kutlama telgrafları gönderilmiştir.


İlk Meclis binasının deniz tarafından görünüşü

Kaynaklar:

Cezmi Eraslan-Kenan Olgun, Osmanlı Devleti'nde Meşrutiyet Ve Parlamento, İstanbul, 2006.

T.Cengiz Göncü, Belgeler Ve Fotoğraflarla Meclis-i Mebusan(1877-1920), İstanbul, 2010.

Tanin Gazetesi, 18 Aralık 1908. Nr.138.


Yazd?r?labilir Sayfa Yazd?r?labilir Sayfa | Word'e Aktar Word'e Aktar | Tavsiye Et Tavsiye Et | Yorum Yaz Yorum Yaz

SON DAK?KA HABERLER?


RSS Kayna?? | Yazar Giri?i

Adres: Yenidoğan mah.KIRIKKALE  TEL: 0 318 225 0922 l E-Posta: akcedkirikkale@gmail.com


Altyap?: MyDesign Haber Sistemi